พรหมวิหาร 4

พรหมวิหาร แปลว่า ธรรมของพรหมหรือของท่านผู้เป็นใหญ่ ดังนั้นเป็นธรรมะของคนทุกคน เป็นหลักธรรมประจำใจที่ช่วยให้เราดำรงชัวิตอยู่ได้อย่างประเสริฐ

หลักธรรมนี้ ได้แก่

  1. เมตตา ความปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับสุข
  2. กรุณา ความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์
  3. มุทิตา ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี
  4. อุเบกขา การรู้จักวางเฉย

คำอธิบาย เพิ่มเติม

  1. เมตตา : ความปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับสุข  เป็นที่ตั้งแห่งความระลึก 6 ประการ 1.1 พยายามช่วยเหลือผู้อื่นด้วยการแสดงออกทางกาย  1.2 พยายามช่วยเหลือผู้อื่นด้วยวาจา 1.3 ไม่คิดร้ายผู้อื่น 1.4  แบ่งปันลาภผลที่ตนได้มาในทางที่ชอบให้แก่ผู้อื่นบ้าง 1.5 รักษาศีลให้บริสุทธิ์เสมอกับผู้อื่น 1.6 มีความคิดเห็นเสมอกับผู้อื่น
  2. กรุณา : ความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ ความทุกข์ คือ สิ่งที่เข้ามาเบียดเบียนให้เกิดความไม่สบายกายไม่สบายใจ โดยสรุปความทุกข์มี 2 กลุ่มใหญ่ ดังนี้ 1.1 ทุกข์โดยสภาวะ หรือเกิดจากการเปลี่ยนแปลทางธรรมชาติของร่างกาย 1.2 ทุกข์จรหรือทุกข์ทางใจ เป็นทุกข์ที่เกิดจากสาเหตุที่อยู่นอกตัวเรา เช่น เมื่อปรารถนาแล้วไม่สมหวังก็เป็นทุกข์ การประสบกับสิ่งอันไม่เป็นที่รักก็เป็นทุกข์ การพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รักก็เป็นทุกข์ รวมเรียกว่า เจตสิกทุกข์
  3. มุทิตา : ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี คำว่า “ดี” หมายถึง การมีความสุขหรือมีความเจริญก้าวหน้า ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดีจึงหมายถึง ความปราถนาให้ผู้อื่นมีความสุขความเจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้น ไม่มีจิตใจริษยา ความริษยา คือความไม่สบายใจ ความโกรธ ความฟุ้งซ่านซึ่งมักเกิดเมื่อเห็นผู้อื่นได้ดีกว่าตน เช่น เห็นเพื่อนแต่งตัวเรียบร้อยแล้วครูชมเชยห็เกิดความริษยาจึงแกล้งเอาเศษชอล์ก โคลน หรือหมึกไปป้ายตามเสื้อกางเกงของเพื่อนักเรียนคนนั้นให้สกปรกเลอเทอะ ดังนั้นควรหมั่นฝึกหัดตนให้เป็นคนที่มีมุทิตาเพราะจะสร้างไมตรีและผูกมิตรกับผู้อื่นได้ง่ายและลึกซึ้ง
  4. อุเบกขา : การรู้จักวางเฉย หมายถึงการวางใจเป็นกลางเพราะพิจารณาเห็นว่า ใครทำดีย่อมได้ดี ใครทำชั่วย่อมได้ชั่ว ตามกฎแห่งกรรม คือ ใครทำสิ่งใดไว้สิ่งนั้นย่อมตอบสนองคืนบุคคลผู้กระทำ เมื่อเราเห็นใครได้รับผลกรรมในทางที่เป็นโทษเราก็ไม่ควรดีใจหรือคิดซ้ำเติมเขาในเรื่องที่เกิดขึ้น เราควรมีความปราถนาดี คือ พยายามช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นจากความทุกข์ในลักษณะที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม เช่น ถ้าทราบว่าเพื่อนสอบตกก็ไม่ควรแสดงความดีใจหรือเสียใจเพราะเพื่อนคนนั้นทำตัวของเขาเอง ถ้าเขามีความขยันก็คงไม่สอบตก นอกจากนี้การแสดงความดีใจหรือเสียใจก็ไม่มีประโยชน์อะไรแต่ควรหาทางช่วยเหลือ เช่น ช่วยกวดวิชาให้หรือแนะนะวิธีการอ่านหนังสือให้ เป็นต้น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: